Silikon Vadisi Silikondan mi Yapilmis?

Gecen hafta kendimize vesile bulduk, silikon vadisine bir ziyarette bulunduk. Silikon vadisi dedikleri iki yani yuksek tepelerle cevrili genisce bir ova. Alt tarafinda San Jose sehri var. Bu San Jose aslinda San Hoze diye okunuyor. Ben ilk defasinda San Jose diye soyleyip yuzumun hafiften pembelestigini hissetmistim. San Francisco tarafina dogru giderken Sunnyvale, Santa Clara, Mountain View, Palo alto gibi bir kisim sehirlerden geciliyor ve vadiden cikiliyor. Ozellikle ilk defa gidiyorsaniz bu vadinin en ilgi cekisi yani yolda neyle karsilasacaginizin pek belli olmamasi. Sadece internette gormeye alisik oldugunuz sirketlerin ete kemige burundugunu farkediyorsunuz birden. Yolun kenarinda Microsoft diye bir tabela cikiyor karsiniza. Google goruyorsunuz ilerde bir yerlerde. Ya da mor renkli binalariyla Yahoo dikiliveriyor ikiz kuleleriyle karsiniza. Akliniza gelebilecek belli basli tum teknoloji sirketleri oralarda bir yerlerde.

Silikon vadisinde birkac sirket ziyaret ettik. IBM en ilginclerinden biriydi. "Bilgisayar" kavraminin kesfedildigi binalarda bulunmak insana degisik duygular veriyor. Google'a da gittik ve bizi kafeteryalarda dolastirdilar. Kahvaltinin ardindan binalari gezdirdiler. Insanlarin yiyecekten 30 metreden fazla uzak kalmasini istemiyorlarmis. Tum binalarin altinda yemekhane ve cesit cesit iceceklerin bulundugu kocaman buz dolaplari var. Her katta kucuk mutfakciklar ve abur cubur atistirmak icin smedginiz kadar cok yiyecek avr her yanda. Yahoo'ya gidince farki net oalrak gorduk: Yahoo'da kola almak icin bile bozuk para atilan makinelere gitmek gerekiyor. Calisanlarin motivasyonu acisindan ciddi bir fark oldugu acik olarak ortada.

Peki ama silikon vadisini silikon vadisi yapan ne? Gecenlerde Hotmail'i kuran Hintli Sabeer Bhatia abimiz okulumuzu tesrif etmisti ve ilginc birseyden bahsetti vadi hakkinda. Dedi ki, sirketi ilk kurduklarinda mobilya alirken mobilyaci mobilyalari maliyet fiyatina vermis ve kari da hotmail hissesi olarak almis. Baka bir deyisle riski paylasiyor herkes. Bir sirket kuracaksaniz eleman bulmak da yatirimci bulmak da dunyanin abska her yerinden daha kolay orada. Siz sirketinizin belli bir kismini onlarla paylasiyrosunuz, onalr da paralarini ya da emeklerini. Eger batarsa herkes kaybediyor, cikarsa herkes zengin oluyor. Hotmail'i kurarlarken bir arkadasinin oglu yaz tatilinde 3-4 ay yanlarinda calisip cay getir gotur isleri yapmis. Karsiliginda da maas yerine biraz hisse vermisler. Hotmail Microsoft'a satilinca cocuk 250,000 dolar almis hisselerinden.

Turkiye'de sekizinci silikon vadisini kurmak mumkun mu? (Ikinci demiyorum, zira ikinci ucuncu ve dorduncu zaten Amerika'da. Sonra Hindistan, Rusya, Cin ve Avrupa ulkelerinden bize sira gelirse belki de 18. vadiyi kurmak bize kaliyor)

Turkiye de silikon vadisi kurulamaz. En zindan su anki mevcut yapi, kanunlar ve insanimizin kulturuyle bu mumkun degil. Kisa yoldan kose olayim, voleyi vurayim mantigi hakim oldugu ve risk almak istenmedigi surece bir vadi bize gore is degil. Hangi mobilyaci sizin sirkete mali maliyetine verecek de sonra kari hisse olarak alacak? Hangi zengin adam batma ihtimali %98 olan bir ise yuzbinlerce dolar yatiracak? %98'i gecelim, batma ihtimali %50 olan bir ise para yatiracak kac kisi avr Turkiyede? Sonra kac bilgisayar muhendisi ayda 2000 dolar almak yerine 1000 dolar alip kalan maasini olmayan sirketin gazete kagidi kadar kiymeti olmayan hisseleriyle alacak?

Vadinin bir baska guzelligi bu mevsimde her yerin yemyesil olmasiydi. Buyuleyici bir atmosferi avrdi. Daglar, tepeler, yolalrin kenarlari baharin gelisiyle yemyesil olmus. Uzaktan ilk gorunce suni oalrak yesillendirilmis golf sahasi sandik. Sonra golf sahasinin haddinden fazla buyuk olduguna hukmettik. Nihayet yesilligin tabii oldugunu farkettik.

Vadi guzel yer. Belki fakire ekmek cikar.